Czym jest tlen inhalacyjny i jak go stosować w domowych warunkach?
Inhalacja tlenem medycznym jeszcze do niedawna kojarzyła się przede wszystkim z pacjentami przebywającymi na oddziale szpitalnym. Dziś, przy odpowiednich wskazaniach medycznych, tlenoterapię można z powodzeniem prowadzić również w warunkach domowych. Jakie rozwiązania są dostępne, kiedy potrzebne jest dodatkowe wsparcie tlenowe i jak prawidłowo używać tlen inhalacyjny?
Spis treści
Czym jest tlen inhalacyjny?
Jak wiadomo powietrze atmosferyczne zawiera 21% tlenu. Dla osób zdrowych jest to objętość w pełni wystarczająca do samodzielnego, swobodnego oddychania. W pewnych sytuacjach płuca nie radzą sobie jednak na tyle dobrze, by dostarczyć do organizmu odpowiednią dawkę tlenu we krwi, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia. W takim przypadku zastosowanie znajduje tlen medyczny, powszechnie określany jako inhalacyjny.
Tlen inhalacyjny to gaz o zawartości tlenu na poziomie powyżej 90%. W takim stężeniu jest on uznawany za lek i można z niego korzystać wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza.
Jakie jest zastosowanie tlenu inhalacyjnego? Kiedy warto go używać?
Zastosowanie tlenu inhalacyjnego obejmuje leczenie szeregu zróżnicowanych schorzeń przebiegających z niewydolnością oddechową, na przykład tj.:
- przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
- astma,
- zwłóknienie płuc,
- mukowiscydoza,
- nadciśnienie tętnicze,
- niewydolność serca.
Tlen inhalacyjny pomaga ponadto walczyć z bezsennością, skutkami stresu i przewlekłego zmęczenia. Bywa też używany w czasie rekonwalescencji pooperacyjnej w celu przyspieszenia regeneracji organizmu i wygojenia tkanek.
Leczenie tlenem prowadzone jest w warunkach szpitalnych, jednak może odbywać się także w domu pacjenta. Jest to możliwe tylko wtedy, kiedy oddycha on samodzielnie (nie jest wentylowany mechanicznie) i nie wymaga ciągłego nadzoru specjalisty. Sposób terapii dobiera się w zależności od stanu chorego i innych schorzeń współistniejących.
Tlen inhalacyjny – jak stosować?
Skoncentrowany tlen inhalacyjny przeznaczony do użytku domowego można przyjmować na różne sposoby. W sklepach medycznych dostępne są: tlen w sprayu, tlen w butli oraz w koncentrator tlenu. Co warto wiedzieć o poszczególnych rozwiązaniach?
Tlen inhalacyjny w sprayu
Znajduje się w niewielkich rozmiarów aluminiowej puszce mieszczącej około 14 litrów tlenu, który przyjmuje się za pośrednictwem maseczki. Taka objętość pozwala na wykonanie maksymalnie 140 wdechów (odpowiada to około 10 min. nieprzerwanej terapii).
Tlen inhalacyjny w puszce przeznaczony jest przede wszystkim dla osób, które ze względu na to, że podlegają dużemu obciążeniu fizycznemu lub psychicznemu, potrzebują wsparcia pracy układu oddechowego i wzmocnienia procesów regeneracyjnych organizmu. Pacjentom, którzy mają zaawansowane problemy z oddychaniem i na co dzień korzystają np. z koncentratora tlenu, służy on jako przenośny tlen inhalacyjny, który można zabrać w podróż, zyskując większą swobodę. Nie jest używany do terapii ciągłej. Opakowanie wyposażone jest w wygodny inhalator i zawór ułatwiający aplikację.
Butla z tlenem inhalacyjnym
Tradycyjna butla tlenowa mieści 1500 lub 2000 litrów sprężonego tlenu pod ciśnieniem 150 lub 200 bar. Butla o największej pojemności pozwala prowadzić tlenoterapię przez 130 min. (przy średnim przepływie na poziomie 15l/min.). Do przeprowadzenia kuracji pacjent musi zaopatrzyć się w system rurociągów, reduktor oraz końcówkę podawczą. Opróżnioną butlę można napełnić na nowo (wyłącznie tlenem leczniczym, nie zaś technicznym, który może być zanieczyszczony!).
Sprawdź również: Tlenoterapia w warunkach domowych – czy to jest możliwe?
Stan butli należy regularnie kontrolować, by nie dopuścić do sytuacji, kiedy w czasie wystąpienia silnych problemów z oddychaniem, butla okazuje się opróżniona. Korzystając z niej, trzeba także zachować szczególne środki ostrożności i przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Zdarzają się bowiem przypadki wybuchów butli z tlenem, szczególnie, kiedy nie dopilnuje się właściwych warunków jej przechowywania lub znajdzie się ona w pobliżu źródła ciepła.
Koncentrator tlenu
Koncentrator tlenu to urządzenie medyczne, które pobiera powietrze z otoczenia, absorbuje zawarty w nim azot i podaje pacjentowi niemal czysty tlen. Urządzenie składa się z kompresora, filtra, zbiornika tlenu i zaworu ciśnieniowego. Podobnie jak butla tlenowa koncentrator dostarcza tlen przez maskę lub kaniulę nosową (tzw. wąsy tlenowe), która podłączona jest do zbiornika z tlenem przy użyciu elastycznego przewodu. W przeciwieństwie do niej nie wymaga jednak uzupełniania, może dostarczać tlen nieprzerwanie przez całą dobę (jeśli tylko pozostaje podłączone do źródła prądu). Standardowo przepływu tlenu wynosi od 5 do 10l/min – o jego wartości decyduje lekarz, natomiast koncentracja tlenu – do 96%.
Więcej na temat koncentratorów tlenu w artykule: Koncentrator tlenu – czym jest, jak działa, jak go używać i gdzie wynająć?
Nowoczesne koncentratory to zdecydowanie lepsza alternatywa dla butli z tlenem, które są trudne w przechowywaniu i transporcie oraz mogą stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa (nie tylko samego użytkowania, ale całego budynku, w tym bloku mieszkalnego – wybuch butli jest niszczycielski). Choć urządzenia te są droższe, ich zakup jest wydatkiem jednorazowym, pozwalającym na prowadzenie bezpiecznej terapii domowej w trybie ciągłym. Mniejsze urządzenia przenośne efektywnie służą poza domem.
Warto jednak wiedzieć, że koncentrator tlenu można kupić lub wypożyczyć. Wynajem urządzenia wiąże się ze stałą, stosunkowo niewielką opłatą miesięczną. To wygodne rozwiązanie, z którego chętnie korzysta wielu pacjentów. Pozwala ono nie tylko uniknąć wysokiego jednorazowego wydatku, ale także sprawdzić efekty tlenoterapii bez kupowania sprzętu. W BRANDvital możesz wykupić urządzenie w trakcie wynajmu. Oferujemy również dostawę i instalację koncentratora w domu pacjenta.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania o tlen inhalacyjny
1. Jak bezpiecznie stosować tlen inhalacyjny w warunkach domowych?
Tlen inhalacyjny w warunkach domowych należy stosować wyłącznie zgodnie z zaleceniami lekarza, który określa m.in. przepływ tlenu oraz czas trwania terapii. Podczas korzystania z koncentratora, butli, maski czy takich akcesoriów jak wąsy tlenowe trzeba również dbać o higienę sprzętu, jego dobry stan techniczny i postępować zgodnie z zaleceniami producenta.
Tlen nie jest gazem palnym, ale silnie podtrzymuje spalanie, dlatego należy bezwzględnie przestrzegać zasad bezpieczeństwa. Unikaj źródeł ognia, wysokiej temperatury i palenia papierosów w pobliżu sprzętu tlenowego. Pomieszczenie, w którym prowadzona jest terapia, powinno być dobrze wentylowane.
2. Jakie są zalety tlenoterapii domowej?
Prawidłowo dobrane wsparcie tlenowe może przynieść następujące korzyści:
- Lepsze dotlenienie organizmu: tlenoterapia pomaga zwiększyć ilość tlenu we krwi, dzięki czemu narządy i tkanki otrzymują go w ilości odpowiedniej do potrzeb organizmu.
- Mniejsze nasilenie duszności: u części pacjentów, szczególnie podczas wysiłku, dodatkowy tlen może ograniczać uczucie duszności i poprawiać komfort oddychania.
- Większa wydolność podczas codziennych czynności: rawidłowo dobrana tlenoterapia może poprawiać tolerancję wysiłku i ułatwiać wykonywanie codziennych czynności, takich jak chodzenie, ubieranie się czy prace domowe.
- Możliwość leczenia we własnym domu: pacjent może korzystać z terapii w warunkach domowych, pozostając w znanym otoczeniu i blisko rodziny.
- Większa swoboda: modele przenośne, mogą ułatwiać pacjentom poruszanie się poza domem i zapewniać większą swobodę w codziennym życiu.
- Wsparcie podczas snu: u osób, u których dochodzi do niedotlenienia podczas snu i istnieją do tego wskazania medyczne, tlenoterapia może pomagać w utrzymaniu prawidłowego poziomu tlenu także w nocy.
- Poprawa jakości życia: odpowiednio dobrana terapia może zwiększać komfort chorego i ograniczać dolegliwości wynikające z przewlekłego niedotlenienia.
3. Kto może korzystać z domowej tlenoterapii?
Z domowej tlenoterapii mogą korzystać osoby z ciężką, przewlekłą niewydolnością oddechową (najczęściej z powodu POChP, włóknienia płuc lub mukowiscydozy), u których badania krwi potwierdzą niski poziom tlenu (hipoksemię), a także pacjenci z niewydolnością serca. Samo rozpoznanie choroby nie oznacza jednak automatycznie konieczności stosowania tlenu – decyzja zawsze zależy od wyników badań i indywidualnego stanu pacjenta.
***
Masz pytania dotyczące stosowania tlenu medycznego? Zadzwoń do nas lub odwiedź jedną z naszych placówek. Nasi specjaliści są do Twojej dyspozycji. Zapraszamy!
